از نهى در آيه : ( فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ) نهى از اخته كردن است « 3 » ، مردود مىشمارد . [ توضيح آنكه اين گفتار منسوب به ابن عباس در كتاب تنوير المقياس نيامده است ، بلكه مرحوم علّامه آن را از كتاب مجمع البيان طبرسى استفاده كرده است ] . قول ديگرى وجود دارد كه منسوب به ابن عبّاس ، مجاهد ، قتاده ، عكرمه ، حسن و ديگران مىباشد كه در معناى ( همّ ) : ( در آيهء 24 سورهء يوسف : وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ ) گفته‌اند : معناى آيه اين گونه است كه همسر عزيز تصميم بر فحشاء گرفت و يوسف ( ع ) نيز همان قصد را كرد و اگر برهان پروردگار خود را نديده بود ، هرآينه آن گناه را مرتكب مىشد . معناى ( همّ ) يوسف ( ع ) اين است كه وى قصد فحشاء به همسر عزيز را نمود و نزديك وى شد تا جائى كه مقدمات گناه فراهم گرديد و در آن موقع برهان پروردگار دست وى را گرفت ، شهوتش را باطل ساخت و او را از هلاكت رهايى بخشيد . علّامه اين قول را ردّ نموده است ، چرا كه عصمت يوسف ( ع ) را مخدوش مىنمايد و مقام نبوّت و مقام يوسف ( ع ) از اين گونه اعمال مبرّاست . « 4 » با اين حال ، علّامه از قول منسوب به ابن عبّاس ، در جواب خداوند متعال به ابليس كه فرمود : ( قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ ) استفاده كرده كه مىگويد : « يوم » در اين آيه آخرين روز تكليف و همان نفخه اوّل است كه تمامى خلائق در آن روز مىميرند و اين غير از نفخه دوّم است كه بواسطه آن روز قيامت برپامىشود . « 5 »

--> ( 3 ) - الميزان : 16 / 181 ؛ روم : 30 هنگامى كه به تفسير تنوير المقياس منسوب به ابن عباس كه در حاشيه الدّر المنثور سيوطى چاپ شد . ( طنجه 1869 م ) دسترسى پيدا كردم ، اين قول را مشاهده نمودم علاوه بر آن تعدادى از اقوال ابن عباس كه علامه طباطبائى در الميزان آورده در ( تنوير المقياس ) مشاهده نمودم . ن . ك : تنوير المقياس : 3 / 65 و بعنوان مثال ، الميزان : 12 / 160 . ( 4 ) - الميزان : 11 / 130 و تفسير طبرى : 16 / 34 - 39 . ( 5 ) - الميزان : 12 / 160 و دو آيهء 38 - 37 سورهء حجر و مجمع البيان : 3 / 337 .